Κάθε νομός ένα πέρασμα από την πραγματικότητα στον μύθο

Λακωνία

Έχει ειπωθεί πώς στη Λακωνία, αντί να φυτρώνουν δέντρα, φυτρώνουν πύργοι. Θρύλοι, μύθοι και παραμύθια στροβιλίζονται γύρω της εδώ και αιώνες. Η συγκλονιστική θυσία 300 ανδρών δημιούργησε ένα από τα ηρωικότερα κομμάτια της παγκόσμιας ιστορίας και η Σπάρτη αναγνωρίστηκε ως ηγέτιδα δύναμη του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Η ομηρική «κοίλη Λακεδαίμων» απλώνεται κάτω από τον Ταΰγετο, όπου, σύμφωνα με τον μύθο, ο βασιλιάς Ευρώτας δημιούργησε κι έδωσε το όνομά του στον ποταμό της κοιλάδας της σημερινής Σπάρτης. Το πέρασμα στο νομό Λακωνίας περιλαμβάνει τουλάχιστον 8.000 χρόνια ιστορίας, δεσποτείες και επιβλητικά κάστρα, σπάνιο ορεινό πλούτο και σαγηνευτικές παραλίες, που τον καθιστούν έναν από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς πόλους έλξης για ολόκληρη την Ευρώπη.

Οι παραλιακές περιοχές του νομού Λακωνίας έχουν ξηρό μεσογειακό κλίμα, ενώ στο εσωτερικό και στα ορεινά του νομού, ο χειμώνας που επικρατεί είναι συνήθως βαρύς. Τα αστικά κέντρα του νομού Λακωνίας με την περισσότερη τουριστική κίνηση είναι η Σπάρτη, το Γύθειο και η Νεάπολη. Στο μυχό του Λακωνικού κόλπου, το Δέλτα του ποταμού Ευρώτα αποτελεί έναν από τους τελευταίους σημαντικούς υγροβιότοπους στη νότια Ελλάδα και συνάμα το πέρασμα πολλών μεταναστευτικών πουλιών, ενώ η περιοχή της Ανατολικής Λακωνίας είναι μόνιμο καταφύγιο άγριας ζωής.

Η Σπάρτη, πρωτεύουσα του νομού Λακωνίας, είναι χτισμένη στην καταπράσινη κοιλάδα ανάμεσα στις οροσειρές του Πάρνωνα και του Ταΰγετου, κοντά στη δεξιά όχθη του ποταμού Ευρώτα. Αποτελεί την έδρα του δήμου Σπάρτης με πληθυσμό περίπου 35.000 κατοίκους και κομβικό σημείο διέλευσης προς τις υπόλοιπες περιοχές του νομού, συγκεντρώνοντας μεγάλο πολιτιστικό πλούτο. Τα σημαντικότερα αξιοθέατα πολιτισμού είναι  ο τάφος του Λεωνίδα, το αρχαιολογικό μουσείο, το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού, η Κουμαντάρειος πινακοθήκη, ο αρχαιολογικός χώρος της αρχαίας πόλης με το ρωμαϊκό θέατρο και τα σπουδαιότερα ιερά της αρχαιότητας, οι αρχαίες Αμύκλες, η περιοχή της Σοχάς, όπου διοργανώνεται κάθε τελευταίο Σαββατοκύριακο του Σεπτέμβρη το «Σπάρταθλον», με δεινούς μαραθωνοδρόμους να περπατούν στα βήματα του Φειδιππίδη. Σε μικρή απόσταση από τη Σπάρτη εντοπίζονται οι ορεινές περιοχές του Ταΰγετου. Βορειοδυτικά της πρωτεύουσας, το τελευταίο προπύργιο του Ελληνισμού πριν την Οθωμανική κατάκτηση, ο Μυστράς, κλείνει μέσα από τα αγέρωχα τείχη του, τέσσερις εγκαταλειμμένους οικισμούς με σπουδαίες μεταβυζαντινές εκκλησίες, οικίες και παλάτια των Παλαιολόγων και συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Unesco.

Επίνειο της Σπάρτης είναι το Γύθειο, ο τόπος όπου ο Ηρακλής και ο Απόλλωνας, προς ένδειξη συμφιλίωσης του έδωσαν την ονομασία «Γη θεών». Στο βάθος του Λακωνικού κόλπου, το Γύθειο, αποτελεί την έδρα του νέου δήμου ανατολικής Μάνης και το δεύτερο μεγαλύτερο αστικό κέντρο του νομού Λακωνίας. Χτισμένο αμφιθεατρικά, με παραδοσιακό αρχιτεκτονικό χαρακτήρα, διαθέτει υποδομές για όλες τις τουριστικές δραστηριότητες πριν το απαραίτητο πέρασμα στη Λακωνική Μάνη, ένα από πιο γνωστά σύνολα παραδοσιακών οικισμών, διεθνώς γνωστό. Κοντά στο Γύθειο ξεπροβάλλει επίσης το φράγκικο Κάστρο του Πασσαβά και συναντώνται τα περίφημα σπήλαια του Διρού, καθώς ο δρόμος οδηγεί τον επισκέπτη στη βαθύτερη γνωριμία με τη Μέσα Μάνη. Από το Γύθειο, τα τοπικά οχηματαγωγά πλοία μεταφέρουν τους επισκέπτες από τη Νεάπολη και την Ελαφόνησο, μέχρι τα Κύθηρα, την Κρήτη και τον Πειραιά.

Από τον Γερολιμένα ο ταξιδευτής περνά στην Αρεόπολη, την πρωτεύουσα του δήμου Ανατολικής Μάνης. Ένας παλιός οχυρωμένος οικισμός, με ατμοσφαιρικά καλντερίμια, πέτρινα κτίσματα, και επιβλητικούς πύργους, όπως ο πύργος «Πικουλάκη» όπου και λειτουργεί βυζαντινό μουσείο, γίνεται το πέρασμα για να γνωρίσει κανείς την καρδιά της Μέσα Μάνης. Το Οίτυλο, ακόμα ένας πανέμορφος παραδοσιακός οικισμός με πέτρινα μανιάτικα πυργόσπιτα, αγναντεύει το μεγάλο όρμο με εξαιρετική θέα προς το Νέο Οίτυλο. Επίνειο του οικισμού, το γραφικό ψαροχώρι Λιμένι, και το Καραβοστάσι στη βόρεια πλευρά του κόλπου.

Λίγο πιο βόρεια στην Ανατολική Πελοπόννησο, μας περιμένει ένα ακόμα πέρασμα στην ομορφιά και την ιστορία: η Μονεμβασιά. Το περίφημο κάστρο και ο παραδοσιακός οικισμός του θεωρούνται από τους κορυφαίους ταξιδιωτικούς προορισμούς στον κόσμο. Ολόκληρη όμως η καστροπολιτεία αποτελεί μια ξεχωριστή πύλη στο μεσαιωνικό παρελθόν, προσφέροντας ρομαντικές περιηγήσεις σε βυζαντινά μνημεία, πεζοπορικές διαδρομές στη φημισμένη Αγιά Σοφιά, απ’ όπου απολαμβάνει κανείς πανοραμικά τη θέα μέχρι τα βουνά της Κρήτης, κι από εκεί ευκαιρία για βουτιά στις πολυάριθμες ακτές της ακτογραμμής του Μυρτώου ή εξερεύνηση στα άγνωστα φαράγγια των Ταλάντων, των Κουλεντιών και του Λάρνακα.

Στο νότιο άκρο της Λακωνικής χερσονήσου, περιμένει τον επισκέπτη ένας μικρός παράδεισος, το νησί της Ελαφονήσου με την παραλία του Σίμου στον όρμο Σαρακήνικο, που αποτελεί ένα πέρασμα σε μια φύση σχεδόν εξωτική.  Με παχιές αμμοθίνες, κεδροδάση που προστατεύονται από το Δίκτυο ΝΑΤURA, το νησί τα καλοκαίρια γεμίζει από επισκέπτες, ενώ προσελκύει και πολλά σκάφη αναψυχής. Εκεί υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια, οι περισσότεροι όμως επιλέγουν το οργανωμένο κάμπινγκ που βρίσκεται πίσω από την παραδεισένια παραλία.

Το πέρασμα στο δεύτερο νοτιότερο σημείο της ηπειρωτικής Ελλάδας μετά το ακρωτήρι Ταίναρο, στο «Κάβο Μαλιά», περιγράφεται ως μια εμπειρία υπερβατική. Στο σημείο όπου συναντώνται τρία πελάγη, το μεσαιωνικό ακρωτήρι των Αγγέλων, γνωστό κι ως το μικρό Άγιο όρος της Πελοποννήσου, στολίζεται από ερείπια ναών και ερημικές εκκλησίες, με τα πλοία να περνούν αδιάκοπα στα σκοτεινά φουρτουνιασμένα πελάγη, με τη θέα των Κυθήρων στο βάθος. Το ακρωτήριο Μαλέας περιβάλλεται από ένα πυκνό δίκτυο μονοπατιών, με σημαντικότερα αυτά που οδηγούν στο φάρο του, έναν από τους σημαντικότερους στην Ελλάδα, που έχει ανακηρυχτεί σε ιστορικό και διατηρητέο μνημείο. Αξίζει μια παραπάνω περιπλάνηση στα ψαροχώρια της Ελιάς, της Πλύτρας και του Αρχαγγέλου με τις πανέμορφες παραλίες, τη βυθισμένη πολιτεία στο Παυλοπέτρι, το γεώπαρκο του Καβομαλιά με το απολιθωμένο δάσος και το Σπήλαιο της Καστανιάς στη Νεάπολη, τη λιμνοθάλασσα Στρογγύλη και τον υγροβιότοπο του Γέρακα, για αξέχαστες οικοτουριστικές περιηγήσεις.

Στο νότιο άκρο της μανιάτικης χερσονήσου, λίγο πριν το ακρωτήριο Ταίναρο, στέκει η επιβλητική Βάθεια, γνωστή και ως «Παρθενώνας» της μανιάτικης αρχιτεκτονικής παράδοσης. Χτισμένη μέσα σε ένα άγριο κι επιβλητικό τοπίο στην κορυφή του μανιάτικου λόφου, είναι η διασημότερη και πιο πολυφωτογραφημένη τοποθεσία σ’ ολόκληρη τη Μάνη. Μερικά από τα πυκνά οχυρωμένα της πυργόσπιτα, αναστηλώθηκαν και λειτουργούν σήμερα ως ξενώνες.

Στην άκρη της Μάνης, αλλά και της ηπειρωτικής Ευρώπης ξεκινούσε για τους αρχαίους το πέρασμα στον κάτω κόσμο. Το ακρωτήρι Ταίναρο αποτελεί το νοτιότερο άκρο της Ευρώπης και της Βαλκανικής χερσονήσου, ενώ για τους σύγχρονους Έλληνες σηματοδοτεί μια αξέχαστη περιπατητική εμπειρία, που περιβάλλεται από μια ιδιαίτερη ενέργεια.