Κάστρο Ακροναυπλίας

Περιγραφή:

Το φρούριο της Ακροναυπλίας, που είναι και το αρχαιότερο της πόλης, είναι κτισμένο κατά μήκος της ομώνυμης βραχώδους χερσονήσου η οποία απλώνεται πάνω από την παλιά πόλη του Ναυπλίου. Αποτελείται από 3 διαφορετικά κάστρα, που όμως δεν σώζονται εξ’ ολοκλήρου σήμερα. Πρωτοκατοικήθηκε κατά την αρχαιότητα και ολοκληρώθηκε με το πέρασμα των αιώνων από τους Ρωμαίους, τους Βυζαντινούς, τους Φράγκους, τους Ενετούς και τους Τούρκους. Το 1822 επέστρεψε στα χέρια των Ελλήνων και το 1828 ο Καποδίστριας οικοδόμησε εδώ στρατιωτικό νοσοκομείο και ναό. Από το 1884 έως το 1966 λειτούργησαν στο χώρο φυλακές στρατιωτικών και πολιτικών κρατουμένων. Τις τελευταίες δεκαετίες στην Ακροναυπλία λειτουργεί πολυτελέστατο ξενοδοχείο.

Απέναντι από το Μπούρτζι και δίπλα από τον λόφο του Παλαμηδίου δεσπόζει το τρίτο και πιο παλιό κάστρο της πόλης, η Ακροναυπλία.

Η βραχώδης χερσόνησος της Ακροναυπλίας, που ενώνεται με τη στεριά στην ανατολική πλευρά της πόλης στο στενό της Αρβανιτιάς, είναι χτισμένη σε τρία διαφορετικά επίπεδα, καθένα απ’ τα οποία αποτελούσε ένα ξεχωριστό τείχος μήκους 900μ, πλάτους 400μ και ύψους 45μ. Λόγω της ιδιαίτερης γεωγραφικής της θέσης έπαιξε σημαντικό ρόλο σε όλες τις περιόδους της ιστορίας της πόλης, από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα.

Τα πρώτα σημάδια ζωής ανάγονται στην Προϊστορική εποχή. Τον 4ο αι. π.Χ. παρατηρείται η πρώτη τείχιση της Ακροναυπλίας με πολυγωνικά τείχη κατασκευασμένα από λαξευμένες πέτρες του ίδιου του βράχου, που ξεκινούσαν από τα νοτιοδυτικά και μέσω της βόρειας πλευράς κατέληγαν στην ανατολική πλευρά. Αρχικά υπήρχαν δύο είσοδοι, μία κύρια στην ανατολική πλευρά που προστατευόταν εκατέρωθεν από δύο ημικυκλικούς πύργους και μία δεύτερη βοηθητική στη δυτική πλευρά. Κατά τα Ρωμαϊκά χρόνια προστέθηκε ένας επιπλέον ημικυκλικός πύργος και η πύλη μεταφέρθηκε νοτιότερα της αρχικής. Στους Βυζαντινούς χρόνους ο Λέων Σγουρός προχώρησε σε ενίσχυση των τειχών και έκανε την Ακροναυπλία μεγάλο εμπορικό κέντρο της εποχής. Το 1212 όμως οι Φράγκοι κατέλαβαν την πόλη και χώρισαν την Ακροναυπλία σε δύο κάστρα, το «κάστρο των Ελλήνων» δυτικά και το «κάστρο των Φράγκων» ανατολικά. Ανάμεσα στα δύο αυτά κάστρα κτίστηκε τείχος και ένας τετράγωνος πύργος στο μέσο του λόφου για να ελέγχουν την επικοινωνία οι Φράγκοι. Ανατολικά του Φραγκικού κάστρου υπήρχε η «Πύλη της Ειρήνης» διακοσμημένη με τοιχογραφίες βυζαντινού ρυθμού. Μετά το 1470 στη διάρκεια της Α’ Ενετοκρατίας ο προβλεπτής Β. Πασκουαλίγκο οχύρωσε και ένα τρίτο κάστρο, «το κάστρο των Τόρων» στη βορειοδυτική πλευρά της χερσονήσου και σε χαμηλότερο επίπεδο από τα άλλα. Παράλληλα στα δυτικά δημιούργησε προμαχώνα τοποθετώντας πέντε μεγάλα κανόνια, τα γνωστά σήμερα ως «Πέντε αδέρφια». Την ίδια εποχή δημιουργήθηκε και η τραβέρσα Γκαμπέλο για ενίσχυση του «κάστρου των Φράγκων». Τότε διακοσμούνται και τα τείχη με ανάγλυφα λιοντάρια. Το 1540 η Ακροναυπλία πέφτει στα χέρια των Τούρκων και μένει υπό την κυριαρχία τους ως το 1686. Αυτοί μετονομάζουν το φρούριο σε Ιτς Καλέ, που σημαίνει εσωτερικό φρούριο και επισκευάζουν τα τείχη. Την περίοδο εκείνη άρχισαν να κατοικούν μέσα στο φρούριο απλοί άνθρωποι. Το 1686 οι Ενετοί με το Μοροζίνι γίνονται και πάλι κυρίαρχοι της πόλης και επιτρέπουν την κατοίκηση μόνο από στρατιώτες. Τότε ενισχύονται τα τείχη και κατασκευάζεται η πύλη του Σαγρέδου στα βόρεια του «Κάστρου των Ελλήνων» και ο προμαχώνας Γκριμάνι στην όψη του οποίου υπήρχε ανάγλυφο βενετσιάνικο λιοντάρι. Το 1715 οι Τούρκοι επιστρέφουν, όμως το 1822 λίγες μέρες μετά την απελευθέρωση του Παλαμηδίου η Ακροναυπλία γυρνά σε ελληνικά χέρια. Το 1828 ο τότε κυβερνήτης Ι. Καποδίστριας επισκευάζει τα κατεστραμμένα τμήματα και δημιουργεί στρατιωτικό νοσοκομείο και το ναό των Αγίων Αναργύρων. Επί βασιλείας Όθωνα ολοκληρώθηκαν οι επισκευές των οχυρωμάτων και κατασκευάστηκαν στρατιωτικές αποθήκες. Από το 1884 μέχρι και το 1966 περίπου το φρούριο χρησιμοποιήθηκε ως φυλακές. Τη δεκαετία του 1960 στη θέση των φυλακών ανεγέρθηκε μεγάλη ξενοδοχειακή μονάδα «Ξενία», υπό τη διαχείριση του ΕΟΤ, στο ύψος του Κάστρου των Τόρων.

Ο επισκέπτης της πόλης μπορεί να φτάσει στο κάστρο είτε μέσω του δρόμου που ξεκινά από το πάρκο Σταϊκόπουλου και φτάνει ως την κορυφή του φρουρίου είτε από τα σκαλοπάτια της Καθολικής εκκλησίας που οδηγεί στην πύλη του κάστρου των Τόρων. Όποιον δρόμο κι αν διαλέξει η θέα που θα αντικρύσει θα τον αποζημιώσει μιας και μπροστά του απλώνεται από τη μια ο κόλπος της Αρβανιτιάς και από την άλλη η πόλη του Ναυπλίου σε όλο της το μεγαλείο.