Νεστάνη

Περιγραφή:

Η Νεστάνη είναι κωμόπολη της Αρκαδίας και απέχει μόλις 15 χλμ. από την Τρίπολη. Από την εποχή της Τουρκοκρατίας και μέχρι τις αρχές του περασμένου αιώνα ήταν γνωστή ως Τσιπιανά. Σε μικρή απόσταση από τη σημερινή Νεστάνη βρίσκονται και τα ερείπια της ακρόπολης της αρχαίας Νεστάνης. Ο Παυσανίας, ο οποίος πέρασε από εκεί στη διάρκεια των περιηγήσεών του, αναφέρει την ύπαρξη ιερού της Δήμητρας, όπου οι ντόπιοι πραγματοποιούσαν ετήσια εορτή προς τιμήν της.

Σήμερα η Νεστάνη ξεχωρίζει για τη λιτή αρχιτεκτονική της και για το όμορφο φυσικό τοπίο που την περιβάλλει. Ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει την εντυπωσιακή εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, καθώς επίσης τα αρχοντικά και τους ερειπωμένους νερόμυλους. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται και η Μαντίνεια, σπουδαία πόλη κατά την αρχαιότητα, της οποίας σώζονται κάποια λείψανα, καθώς και η Μονή της Παναγίας Γοργοεπηκόου, του 11ου αιώνα.

Η Νεστάνη, χτισμένη στους πρόποδες του Αρτεμισίου όρους, βρίσκεται μόλις 15 χλμ. από την Τρίπολη και κοντά στη νέα εθνική οδό Αθηνών-Τριπόλεως. Ίσως το όνομα να προέρχεται από τη λέξη νόστος (που σημαίνει «επιστροφή στην πατρίδα»), ίσως και να προέρχεται από το βυζαντινό τοπωνύμιο Κηπιανά, που εξελίχθηκε σε Τσιπιανά, που ήταν και το όνομα του χωριού ως τη μετονομασία, το 1927, σε Νεστάνη.

Στο ορεινό αυτό χωριό η κεντρική πλατεία με τα βαθύσκιωτα πλατάνια, τα καφενεία και τα καταστήματα είναι το κέντρο της ζωής των κατοίκων. Λιτή, πετρόχτιστη η αρχιτεκτονική των σπιτιών (ξεχωρίζει το αρχοντικό του Λέτρου, του 1853), του σχολείου και των ερειπωμένων νερόμυλων, ενώ μια επιβλητική εκκλησία, της Ευαγγελίστριας, δεσπόζει στο πάνω μέρος του χωριού. Στα δυτικά του χωριού, στην κορυφή του δενδροφυτευμένου λόφου Πανηγυρίστρα, σώζονται τα ερείπια της ακρόπολης της αρχαίας πόλης Νεστάνης. Η επιβλητική οχύρωση περιλαμβάνει δύο ημικυκλικούς πύργους και μία πύλη.

Υπάρχει μία πέτρινη κρήνη που βρίσκεται στην άκρη του λόφου της αρχαίας ακρόπολης, η «Πέρα Βρύση», όπως την αποκαλούν, με μια αρχαία απελευθερωτική επιγραφή, του 1ου μ.Χ. αιώνα. Η κρήνη αυτή μαρτυρά την επιβίωση της λαϊκής παράδοσης, αφού αποκαλείται «Φιλίππειος κρήνη». Ο Παυσανίας γράφει πως ο Φίλιππος ο Β’ μετά τη μάχη στη Χαιρώνεια (338 π.Χ.) στρατοπέδευσε κοντά στη Νεστάνη και οι Αρκάδες ονόμασαν μία πηγή εκεί κοντά «Φιλίππειο».

Λίγο έξω από το χωριό, κάτω από τον εντυπωσιακό βράχο Γουλά και σε πευκόφυτη πλαγιά, σκαρφαλωμένο στο τέλος μιας λιθόστρωτης σκάλας, βρίσκεται το μοναστήρι, σήμερα γυναικείο, της Παναγίας Γοργοεπηκόου. Ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα αλλά το καθολικό σήμερα ανήκει στον 16ο αιώνα. Οι τοιχογραφίες διατηρούνται σε καλή κατάσταση, η εικόνα της Παναγίας λέγεται ότι είναι του ευαγγελιστή Λουκά και η θέα από το μοναστήρι προς το οροπέδιο της Μαντίνειας είναι ανεπανάληπτη.

Εδώ θα πρέπει να βρισκόταν και το βυζαντινό πόλισμα Κηπιανά, το οποίο οχυρώθηκε τον 13ο αιώνα και ήταν ορμητήριο των Φράγκων. Ένας ερειπωμένος πύργος, ένα μικρό ανακαινισμένο εκκλησάκι και ερείπια βυζαντινού μικρού ναού της Ανάληψης είναι ό,τι έχει απομείνει από τον μεσαιωνικό αυτόν οχυρωμένο οικισμό.

Στη Νεστάνη γιορτάζεται παραδοσιακό πανηγύρι του Αγίου Γεωργίου. Οι κάτοικοι με παραδοσιακές ενδυμασίες και γκλίτσες στολισμένες με πασχαλιές, αγριοσέλινα και άλλα λουλούδια κατεβαίνουν από τον Γουλά και χορεύουν στην πλατεία του χωριού.

Στην πεδιάδα κάτω από τη Νεστάνη, το «Άργον πεδίον» των αρχαίων, και στην ευρύτερη περιοχή ανθούσε από παλιά η αμπελουργία και τα τοπικά κρασιά ήταν και παραμένουν ονομαστά. Η Νεστάνη βρίσκεται κοντά και στη σπουδαία αρκαδική πόλη Μαντίνεια, που ονομάστηκε έτσι από τον γιο του Λυκάονα Μαντινέα. Από τη σημαντική αυτή κατά τα κλασικά χρόνια πόλη σώζονται σήμερα λίγα λείψανα από τον μεγάλο οχυρωματικό περίβολο, ερείπια από το βουλευτήριο, δημόσια κτίρια, ιερά, στοές, καθώς και το αρχαίο θέατρο. Κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Μαντίνειας υψώνεται και η εντυπωσιακή και παράδοξη εκκλησία της Αγίας Φωτεινής, κτίσμα του 1970, που συγχωνεύει αρχαίους, μεσαιωνικούς και σύγχρονους αρχιτεκτονικούς ρυθμούς.