Μονή Επάνω Χρέπας

Περιγραφή:

Το Μοναστήρι της Επάνω Χρέπας βρίσκεται 10 περίπου χιλιόμετρα από την Τρίπολη. Είναι χτισμένο σε ειδυλλιακή τοποθεσία, σε υψόμετρο 1.280 μέτρων. Λόγω της καλυμμένης θέσης της, η Μονή αυτή έπαιξε σπουδαίο ρόλο στα χρόνια της Επανάστασης, ως καταφύγιο και ορμητήριο κλεφτών και αρματολών.

Το μοναστήρι χτίστηκε κατά την ύστερη βυζαντινή περίοδο και ήταν αφιερωμένο στην Παναγία Επανωχρεπίτισσα. Όσον αφορά το όνομα, κατά πάσα πιθανότητα προέρχεται από τη σλαβική λέξη χρέπα, που σημαίνει σωρός. Στο μοναστήρι σήμερα μπορεί κανείς να δει τη θαυματουργή εικόνα η οποία, σύμφωνα με την παράδοση, αρχικά βρισκόταν στον Άγιο Γεώργιο Τρίπολης. Η εικόνα ξαφνικά βρέθηκε σε μια σπηλιά, εκεί όπου βρίσκεται τώρα η Μονή Επάνω Χρέπας, από όπου «αρνιόταν» να μετακινηθεί: τρεις φορές δοκίμασαν να την επιστρέψουν στην αρχική της θέση, εκείνη όμως γύριζε στη σπηλιά. Έτσι, αποφασίστηκε να χτιστεί εκεί η Μονή.

Σήμερα το μοναστήρι αυτό είναι γυναικείο και εκτείνεται σε ένα όμορφο συγκρότημα, το οποίο έχει υποστεί πολλές αλλαγές ανά τους αιώνες, λόγω της πολυτάραχης ιστορίας της περιοχής.

Η Ιερά Μονή Επάνω Χρέπας είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, και για το λόγο αυτό είναι επίσης γνωστή ως Παναγία η Επανωχρεπίτισσα. Έχει χαρακτηριστεί επίσης ως το «μπαλκόνι της Τριπολιτσάς», λόγω του ότι έχει χτιστεί σε υψόμετρο 1.278 μ. στην καρδιά του Μαινάλου, και από εκεί έχει πανοραμική θέα σε όλο το Μαντινειακό οροπέδιο. Βρίσκεται σε απόσταση λίγων μόνο χιλιομέτρων από την Τρίπολη, από όπου μπορεί κανείς να την προσεγγίσει και με τα πόδια, σε μιάμιση ώρα περίπου∙ διαφορετικά, με το αυτοκίνητο απέχει μόλις 15 λεπτά.

Η Μονή είναι αρκετά παλιά. Υπολογίζεται ότι χτίστηκε τον 12ο αιώνα, ενώ κατά άλλους είναι ακόμα παλαιότερη, του 9ου αιώνα. Το 1581 έγινε σταυροπηγιακή. Λόγω της στρατηγικής θέσης της, μέσα στο φυσικό οχυρό που δημιουργεί ο όγκος του Μαινάλου, με δυνατότητα ελέγχου όλης σχεδόν της περιοχής, διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο σε σημαντικά πολεμικά γεγονότα, με κορυφαία την Ελληνική Επανάσταση. Λίγο πριν την απελευθέρωση, στη Μονή αυτή τελέστηκε λειτουργία όπου ευλογήθηκαν τα όπλα των Ελλήνων αγωνιστών. Ακόμα φυλάσσονται εδώ ο Τίμιος Σταυρός που προσκύνησαν οι πολεμιστές, καθώς και το Άγιο Δισκοπότηρο με το οποίο κοινώνησαν. Διάφορες πηγές αναφέρουν την οικονομική βοήθεια που προσέφερε η Μονή στον Αγώνα: 10.000 γρόσια για την τροφή των αγωνιστών, 1.000 για διάφορα πολεμοφόδια, δάνειο 1.000 στην Πελοποννησιακή Γερουσία, καθώς και σκεύη αξίας 1.250 γροσίων για το νομισματοκοπείο. Και πριν την Επανάσταση όμως, η Μονή Επανωχρεπίτισσας συνέδραμε σε πολλές δυσκολίες του ελληνικού λαού, όπως κατά την πολιορκία της Τριπολιτσάς το 1770, ή κατά την επιδρομή των Αλβανών την ίδια χρονιά, οι οποίοι άρπαξαν τα κοπάδια της Μονής και σκότωσαν τον ηγούμενο Καλλίνικο.

Όσον αφορά το παράξενο όνομά της, κατά πάσα πιθανότητα προέρχεται από το ομώνυμο βουνό του Μαινάλου, πάνω στο οποίο είχε χτιστεί. Κάποιοι θεωρούν ότι είναι σλαβικής προέλευσης, από τη λέξη χρέπα που σημαίνει «σωρός», ενώ υπάρχει και η άποψη ότι προέρχεται από το χαλεπός, που σημαίνει «τραχύ και άγονο έδαφος» (Ν.Κ. Αλεξόπουλος).

Η Μονή έχει ορθογώνιο σχήμα και περιλαμβάνει το Καθολικό, τα κελιά, τους βοηθητικούς χώρους, καθώς και κήπο. Το Καθολικό, που είναι και το παλαιότερο τμήμα της Μονής, βρίσκεται στα βορειοδυτικά του συγκροτήματος και είναι μια μονόχωρη καμαροσκέπαστη βασιλική. Οι τοιχογραφίες που κάποτε υπήρχαν έχουν δυστυχώς καλυφθεί με ασβεστοκονίαμα, ενώ αρκετές ζημιές έχουν προκληθεί και από την υγρασία. Διακρίνονται κάποια ίχνη αγιογράφησης ωστόσο, τα οποία έχουν αποδοθεί σε αγιογράφο της Κρητικής Σχολής και τοποθετούνται στον 16ο αιώνα περίπου.

Η Μονή ήταν ανδρική έως το 1935, οπότε μετατράπηκε σε γυναικεία. Γιορτάζει κυρίως στις 14 Σεπτεμβρίου, του Σταυρού, την ημέρα όπου έγινε η ευλογία των όπλων της Επανάστασης, ενώ γιορτάζει επίσης το Δεκαπενταύγουστο, καθώς και στις 27 Ιουλίου, που τιμάται το παρακείμενο εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής.