Μονή Καλτεζών

Περιγραφή:

Η Ιερά Μονή του Αγίου Νικολάου Καλτεζών βρίσκεται στα σύνορα των νομών Αρκαδίας και Λακωνίας, στο χωριό Κάτω Ασέα. Χτίστηκε το 1696 με πρωτοβουλία του Ηλία Λυρώνη, ο οποίος, κατά την παράδοση, ύστερα από επίμονο όνειρο ανακάλυψε μια θαυματουργή εικόνα του Αγίου Νικολάου και αποφάσισε στην περιοχή να ιδρύσει μοναστήρι προς τιμήν του.

Η Μονή Καλτεζών δοκιμάστηκε έντονα από τους Τούρκους στα χρόνια της Επανάστασης. Το 1825 ο Ιμπραήμ έσπειρε καταστροφική φωτιά, λεηλάτησε το μοναστήρι και σκότωσε όλους τους μοναχούς. Παρά τις ατέρμονες δυσκολίες, όμως, η Μονή στάθηκε στο πλευρό των αγωνιστών παρέχοντας καταφύγιο, εκπαίδευση, με τη λειτουργία κρυφού σχολειού, και πνευματική στήριξη. Πολλά, κατά την παράδοση, ήταν τα θαύματα του Αγίου Νικολάου, ο οποίος λέγεται ότι είχε προστατέψει και τον Κολοκοτρώνη, όταν οι Τούρκοι παραμόνευαν στην είσοδο της Μονής για να τον σκοτώσουν.

Ο σημαντικός ρόλος που διαδραμάτισε η Μονή στα χρόνια της Επανάστασης είναι έκδηλος και από το γεγονός ότι στους χώρους της ευλογήθηκε η πρώτη Ελληνική Διοίκηση, στις 26 Μαΐου 1821.

Η Ιερά Μονή του Αγίου Νικολάου Καλτεζών βρίσκεται στην Κάτω Ασέα Αρκαδίας, απέχει περίπου 31 χλμ. από την Τρίπολη και είναι χτισμένη επάνω σε κατάφυτο ύψωμα. Αναφορά για την ύπαρξη μοναστηριού στην περιοχή γίνεται για πρώτη φορά το 1233, άλλα στοιχεία γι’ αυτό όμως δεν υπάρχουν. Με μεγαλύτερη βεβαιότητα γνωρίζουμε ότι η ανοικοδόμηση της Μονής έγινε το 1696. Η ίδρυσή της συνδέεται με την εξής ιστορία: ο Ηλίας Λυρώνης, που ζούσε κι εργαζόταν στη Σμύρνη, είχε ένα επίμονο όνειρο, το οποίο τον παρότρυνε να μεταβεί σε συγκεκριμένη τοποθεσία, όπου ύστερα από έρευνες ανακάλυψε μια θαυματουργή εικόνα του Αγίου Νικολάου στα ερείπια μιας παλαιότερης μονής που ήταν καλυμμένη από τη βλάστηση. Ο Λυρώνης τότε αποφάσισε να ιδρύσει στην περιοχή μοναστήρι για να τιμήσει τον Άγιο, ενώ ο ίδιος έγινε μοναχός, με το όνομα Ανανίας. Το Μοναστήρι ολοκληρώθηκε αρκετά αργότερα, το 1795.

Το καθολικό της Μονής είναι τρισυπόστατος ναός, αφιερωμένος στον Άγιο Νικόλαο, στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και στον Προφήτη Ηλία. Πάνω από τη θύρα υπάρχει μαρμάρινη πλάκα η οποία αναφέρει τη Συνέλευση της 26ης Μαΐου 1821, όπου ευλογήθηκε η πρώτη ελληνική διοίκηση. Εδώ συγκεντρώθηκαν περίπου 40 πρόκριτοι, που απάρτιζαν την Πελοποννησιακή Γερουσία και εδώ συντάχθηκε η καταστατική πράξη «Πατρίς», το πρώτο δημόσιο έγγραφο του ελεύθερου ελληνικού κράτους, το οποίο σήμερα φυλάσσεται στη Βουλή των Ελλήνων.

Στη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης η Μονή Καλτεζών προσέφερε σημαντική βοήθεια στους αγώνες του υπόδουλου γένους. Στους χώρους της λειτούργησε κρυφό σχολείο, ενώ εδώ επίσης φυλάσσονταν καλά κρυμμένα πυρομαχικά. Αρκετοί οπλαρχηγοί και αγωνιστές, όπως ο Κολοκοτρώνης και ο Νικηταράς, βρήκαν εδώ καταφύγιο από τους κατατρεγμούς. Οι Τούρκοι τη λεηλάτησαν πολλές φορές, η παράδοση όμως λέει ότι ο Άγιος Νικόλαος πάντα την προστάτευε, όπως για παράδειγμα τη φορά που ένας Τούρκος αγάς κατευθυνόταν απειλητικά προς αυτήν, όταν ξαφνικά ακινητοποιήθηκε, σαν να τον είχαν τυλίξει αόρατα δεσμά. Τότε φανερώθηκε μπροστά του η μορφή του Αγίου μέσα από μία φλόγα, ο οποίος τον διέταξε να σταματήσει. Έκτοτε λέγεται ότι ο αγάς βοήθησε πολλές φορές τη Μονή οικονομικά.