Αρχαία Ολυμπία

Περιγραφή:

Η Ολυμπία κατά τους κλασικούς χρόνους ήταν η πόλη της Ηλείας περισσότερο γνωστή ως ο τόπος διεξαγωγής των λαμπρότερων αγωνισμάτων όλου του τότε γνωστού ελληνικού κόσμου, των Ολυμπιακών Αγώνων. Σήμερα η Αρχαία Ολυμπία είναι χωριό και δήμος της Ηλείας και είναι χτισμένη μέσα στην κοιλάδα του Αλφειού ποταμού. Πολύ κοντά βρίσκεται και ο αρχαιολογικός χώρος, ένας από τους πιο δημοφιλείς του ελληνικού χώρου, που προσελκύει κάθε χρόνο τουρίστες από όλα τα μέρη του κόσμου.

Οι πρώτες ανασκαφές στο χώρο έγιναν το 1829 και συνεχίζονται μέχρι σήμερα, με σημαντικές πληροφορίες να έρχονται συνέχεια στο φως. Από τα σημαντικότερα κτίρια του αρχαιολογικού χώρου είναι το Γυμναστήριο, η Παλαίστρα, το Γήπεδο, ο ναός του Διός, το Βουλευτήριο, οι Θέρμες (λουτρά), το εργαστήρι του Φειδία, το Λεωνιδαίο (ξενώνας για τους ευγενείς), το Ιερό της Εστίας και πολλά άλλα. Στην Ολυμπία υπάρχουν ενδείξεις κατοίκησης ήδη από την 3η χιλιετία π.Χ. Η μεγάλη ακμή της τοποθετείται μεταξύ του 8ου και του 5ου αιώνα π.Χ. Σε αυτό συνέβαλε ιδιαίτερα και η επίσημη καθιέρωση, το 776, των Ολυμπιακών Αγώνων, κάτι που κάθε τέσσερα χρονια την καθιστούσε πόλο έλξης χιλιάδων επισκεπτών. Το γεγονός μαρτυρείται και από τον τεράστιο αριθμό αναθημάτων από όλα σχεδόν τα μέρη της Ελλάδας.

Η Ολυμπία ήταν κατά την αρχαιότητα ιερός χώρος αφιερωμένος στον Δία, με αγωνίσματα που καθιερώθηκαν κάθε τέσσερα χρόνια προς τιμήν του, τους πασίγνωστους Ολυμπιακούς Αγώνες. Οι πρώτοι αγώνες διεξήχθησαν το 776 π.Χ., όταν, κατά την παράδοση, ο Λυκούργος από τη Σπάρτη ήλθε σε συμφωνία με τον Ίφιτο, το βασιλιά της Ήλιδας, σχετικά με την καθιέρωση λατρευτικών εκδηλώσεων στην Ολυμπία, προς τιμήν του θεού. Στη διάρκειά τους, μάλιστα, συμφωνήθηκε ότι σε όλο τον ελλαδικό χώρο θα επικρατούσε εκεχειρία. Οι εορτασμοί διοργανώνονταν ανελλιπώς κάθε τέσσερα χρόνια, μέχρι το 393 μ.Χ., όταν ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α’ τους κατήργησε, αποκηρύσσοντάς τους ως παγανιστικό έθιμο. Οι αγώνες αναβίωσαν πολύ αργότερα, το 1896, όταν με πρωτοβουλία του βαρόνου Pierre de Coubertin διοργανώθηκαν ξανά στη γενέτειρά τους μετά από πολλούς αιώνες, και έχουν έκτοτε καθιερωθεί ως παγκόσμιο γεγονός.

Οι ανασκαφές

Η ανακάλυψη του χώρου έγινε το 1766, οι ανασκαφές όμως ξεκίνησαν αρκετά αργότερα, το 1829, από τη Γαλλική Επιστημονική Αποστολή στην Πελοπόννησο. Η πρώτη μεγάλη ανασκαφή ξεκίνησε το 1875 με επικεφαλής τον Γερμανό αρχαιολόγο Ernst Curtius. Μέχρι το 1881 είχαν έρθει στο φως σημαντικά ευρήματα, όπως ο πασίγνωστος Ερμής του Πραξιτέλους και η Νίκη του Παιωνίου. Στο διάστημα 1908-1929 πραγματοποιήθηκαν εκ νέου ανασκαφές από τον Wilhelm Dörpfeld. Μεταξύ των ετών 1952-1966 στις ανασκαφές στην Ολυμπία εργάστηκαν οι Emil Kunze, Hans Schleif και Alfred Mallwitz. Από τότε και μέχρι σήμερα πραγματοποιήθηκαν πολλές έρευνες, επιβεβαιώθηκαν πολλές ημερομηνίες και ήλθε στο φως πλήθος στοιχείων. Οι έρευνες συνεχίζονται ως τις μέρες μας, καθώς ο αρχαιολογικός χώρος φαίνεται ότι έχει πολλά ακόμα να αποκαλύψει.

Ο αρχαιολογικός χώρος

Στο κέντρο του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται η Άλτις, το ιερό δάσος, που περικλείει τα σημαντικότερα κτίρια. Εδώ δεσπόζει ο μεγαλόπρεπος ναός του Δία, από τα πιο σπουδαία μνημεία του χώρου, καθώς θεωρείται ο μεγαλύτερος ναός της Πελοποννήσου, και μάλιστα εδώ φυλασσόταν το υπέρλαμπρο χρυσελεφάντινο άγαλμα του Διός, ύψους 13 μέτρων, καμωμένο από τον γλύπτη Φειδία τη δεκαετία του 430 π.Χ. Το άγαλμα αυτό θεωρούνταν ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου. Σύμφωνα με αναθηματική επιγραφή των Λακεδαιμονίων, ο ναός χτίστηκε το 456 π.Χ. και αποτελεί πρότυπο δωρικού ρυθμού. Στα βόρεια υπάρχει παλαιότερος ναός, που ήταν αφιερωμένος στην Ήρα. Ο ναός αυτός πρέπει να χτίστηκε περί το 600 π.Χ., ως αφιέρωμα στο ιερό της Ολυμπίας από τους κατοίκους του Σκιλλούντα, μιας αρχαίας πόλης της Ηλείας. Στο ναό φυλασσόταν ένα από τα σημαντικότερα και πολυτιμότερα έργα του ιερού, ο Ερμής του Πραξιτέλους. Ο ναός σήμερα σώζεται μόνο αποσπασματικά, ενώ κάποια θραύσματά του φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας. Υπάρχει επίσης το Μητρώο, ναός αφιερωμένος στη Ρέα-Κυβέλη, τη μητέρα των θεών, και πίσω του οι θησαυροί που είχαν ανεγείρει ως αφιερώματα οι ελληνικές πόλεις και αποικίες. Στα δυτικά στέκει το Νυμφαίο: επρόκειτο για υδραγωγείο που αφιέρωσε ο Ηρώδης ο Αττικός στο ιερό. Εκτός από αυτά υπήρχε το Φιλιππείο, αφιέρωμα του Φιλίππου Β’, το Πρυτανείο, το Πελόπιο, και πλήθος βωμών, αδριάντων και αγαλμάτων. Εκτός της Άλτεως συναντούσε κανείς το Βουλευτήριο, τη Νότια Στοά, το Γυμνάσιο, όπου προπονούνταν οι αθλητές, την Παλαίστρα, το εργαστήριο του Φειδία, τα Λουτρά, το Λεωνιδαίο, την έπαυλη του Νέρωνα, και φυσικά το Στάδιο, όπου τελούνταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες, χωρητικότητας 45.000 θεατών.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Ολυμπίας