Ναός Παναγία του Πράθι

Περιγραφή:

Είκοσι χιλιόμετρα βορειανατολικά του Λουτρακίου, σε υψόμετρο 1150 μέτρα, στα Γεράνεια όρη βρίσκεται η Παναγία της Φανερωμένης του Πράθι (πράρθι, πουρνάνι). Μία από τις παλαιότερες εκκλησίες της Πελοποννήσου πνιγμένη στα έλατα. Επίκεντρο κοινοβιακής μονής, με αξιόλογη δράση μέχρι και το 1821, από το οποίο σήμερα σώζονται ελάχιστα ερείπια των κελιών και των αποθηκών. ενώ σε καλύτερη κατάσταση σώζεται το καθολικό της με τοιχογραφίες χρονολογούμενες από το 1466. Σήμερα ουσιαστικά μιλάμε για δύο εκκλησίες, την παλιά, το καθολικό της παλιάς Μονής με τοιχογραφίες χρονολογούμενες από το 1466 και αναστηλώθηκε πρόσφατα και μια νεότερη, η οποία είναι σαφώς πιο σύγχρονης κατασκευής.

Παλιός ναός: Η εκκλησία είναι φτιαγμένη από λαξευτούς κυβόλιθους χωρίς πλινθοπεριβολή και έχει αμφικλινή στέγη στολισμένη στο δυτικό αέτωμα με μαρμάρινο ένθετο Σταυρό. Το ανώτατο σημείο της στέγης περιζώνει επιβλητικό κρηπίδωμα από λαξευτούς λίθους. Στον κεντρικό ναό μπαίνουμε από τη δυτική θύρα, όπου υπάρχει θολωτός διάδρομος. Ο ναός είναι τρίκλιτη βασιλική θολωτή. Το δάπεδο του μεσαίου κλίτους καθώς και του Βήματος έχει κυκλικά σχήματα από μάρμαρο και μαρμάρινα κοσμήματα. Το τέμπλο είναι χτιστό και αγιογραφημένο, έχει ανακαινιστεί και φέρει τοιχογραφίες που διαφέρουν μεταξύ τους κατά πολύ ως προς την τεχνοτροπία, ενδεχομένως να έχουν γίνει μετά το 1463 και πριν το 1600 μ.Χ.. Χαρακτηριστικό είναι ότι υπάρχει επιγραφή, αναφορά στον «Φοίνικα», σύμβολο της αναγέννησης του Βυζαντίου. Μόλις 10 χρόνια μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, η επιθυμία για ανάκτηση της χαμένης πατρίδας είναι ακόμη έντονη. Στον κεντρικό ναό υπάρχουν ολόσωμοι άγιοι, όμως στους περισσότερους λείπουν τα κεφάλια. Οι τοιχογραφίες του ιερού φέρουν σκοτεινή βαφή, άγνωστο για ποιο λόγο.

Πάνω από την αριστερή θύρα του ιερού υπάρχει επιγραφή που μαρτυρά ως ημερομηνία ιστόρησης το 1463. Όμως αυτή δεν είναι παρά η ημερομηνία αγιογράφησης και όχι ίδρυσης. Για να ορίσουμε την χρονολογία πρέπει να λάβουμε ως σημείο αναφοράς την παράσταση του Λέοντας Θ΄, πάπα της Ρώμης, ο οποίος συνέδεσε το όνομα του με το τελευταίο και οριστικό Σχίσμα. Κατά συνέπεια το καθολικό της μονής, ιδρύθηκε στις αρχές του 11ου αιώνα.

Νέος ναός: Βόρεια του παλιού ναού βρίσκεται η νεότερη και πιο ευρύχωρη εκκλησία της Παναγιάς του Πράθι. Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική με τρούλο με διαστάσεις 13,5 × 6.6 μέτρα. Η στέγη του κεντρικού ναού αρχίζει με βαγενοκάμαρες που μερικά μέτρα πριν το τέμπλο συναντούν το εγκάρσιο κλίτος και δημιουργούν το χώρο σχηματίζοντας σταυρό, έτσι το ιερό σχεδόν συγχωνεύεται μέσα στην Ανατολική κεραία του σταυρού. Το τέμπλο είναι χτιστό με γύψινη επένδυση και οι εικόνες είναι τοιχογραφημένες «δια χειρών Η και Μ. Παππά-Βλασοπούλου, 1983». Οι δώδεκα ολόσωμες αγιογραφίες καταδεικνύουν ότι μελλοντικά ο ναός θα αγιογραφηθεί πλήρως. Βόρεια της νέας εκκλησίας υπάρχει κτίριο με ξενώνες και αποθήκες. Ο χώρος γύρω από το ναό είναι πραγματικά μαγευτικός,